Dostępność
Oddziały Terenowe
youTube
FB

ABC Krwiodawcy

PORADNIK KRWIODAWCY
Dlaczego warto zostać krwiodawcą i jak rozpocząć oddawanie krwi?

Krew jest lekiem, którego niczym nie można zastąpić. Podawana jest w stanach zagrożenia życia. Najnowocześniejsze i najbardziej skomplikowane zabiegi operacyjne nie byłyby możliwe do wykonania, gdyby nie było krwi. Jedynym źródłem krwi są zdrowi ludzie, którzy rozumieją, że oddanie krwi to rodzaj posłannictwa - ludzie tacy jak Ty!
Oddając krew możesz sobie wyobrazić, że dzięki Twojemu cennemu darowi krwi czyjeś życie zostanie uratowane. Ponownie będzie się mógł uśmiechać i przede wszystkim żyć! Osoba, która otrzyma Twoją krew pozostanie nieznana, ale pamiętaj że ona też jest czyimś przyjacielem, rodzicem lub krewnym.
Jeżeli:

  • jesteś osobą pełnoletnią, a nie przekroczyłeś 65-ego roku życia
  • czujesz się zdrowy
  • ważysz nie mniej niż 50 kg
  • pragniesz pomóc drugiemu człowiekowi

zjedz lekki posiłek, zabierz dokument ze zdjęciem i numerem PESEL, pozwalającym na stwierdzenie tożsamości
i zgłoś się do Rejestracji w siedzibie naszego Centrum lub znajdź nas podczas jednej z wielu akcji wyjazdowych - miejsca i terminy znajdziesz na naszej stronie


Zobacz, czy możesz oddać krew?

Bezwzględne przeciwwskazania do oddania krwi:

  • ciężkie choroby układu: krążenia, pokarmowego, nerwowego, oddechowego, moczowego
  • zakażenie chorobami zakaźnymi (np. HIV, żółtaczka, kiła)
  • zachowania seksualne o podwyższonym ryzyku zarażenia chorobami zakaźnymi
  • używanie środków psychoaktywnych
  • choroby krwi
  • łuszczyca
  • cukrzyca
  • nowotwory złośliwe

Czasowa niezdolność do oddania krwi:

  1. zabieg operacyjny, endoskopia, tatuaż, przekłucie uszu i innej części ciała - uniemożliwiają oddawanie krwi na okres 6 miesięcy od momentu ich wykonania
  2. pobyt w zakładzie karnym oraz 6 miesięcy po jego opuszczeniu
  3. okres miesiączkowania i 3 dni po zakończeniu
  4. przebyte infekcje, gorączka >38oC, przyjmowanie antybiotyków - dwa tygodnie od zakończenia objawów lub leczenia
  5. Po szczepieniach okresowo na czas uzależniony od rodzaju szczepionki:
    • 4 tygodnie od szczepienia szczepionkami z osłabionymi bakteriami i wirusami przeciw BCG, odrze, różyczce, żółtej febrze, nagminnemu zapaleniu ślinianek przyusznych, nagminnemu porażeniu dziecięcemu, durowi brzusznemu, cholerze
    • 48 godzin od szczepienia szczepionkami z inaktywowanymi bakteriami, riketsjami, wirusami przeciw cholerze, durowi brzusznemu, krztuścowi, durowi plamistemu, nagminnemu porażeniu dziecięcemu, grypy
    • 48 godzin od szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (bez kontaktu z chorobą)
    • 1 tydzień od szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (bez kontaktu z chorobą)
    • 3 miesiące po biernym uodparnianiu surowicami odzwierzęcymi
    • 48 godzin od przyjęcia anatoksyny błonicowej i tężcowej
    • 48 godzin od przyjęcia szczepionki przeciw wściekliźnie i kleszczowemu zapaleniu mózgu, a 1 rok w przypadku ryzyka zakażenia.
  6. okres ciąży i 6 miesięcy po porodzie lub zakończeniu ciąży oraz w okresie karmienia
  7. pobyt w krajach, w których istnieje możliwość zakażenie wirusem Zachodniego Nilu - 28 dni. Po powrocie z krajów, w których istnieje zagrożenie możliwość zakażenia malarią - 12 miesięcy.
  8. 28-dniowa dyskwalifikacja dla osób powracających z Grecji (dotyczy całego kraju)

Najświeższe informacje dotyczące sytuacji epidemiologicznej w odniesieniu do Gorączki Zachodniego Nilu oraz Gorączki Denga:


źródło: http://etermed.pl/uslugi/centrum-medycyny-podrozy/malaria/

  • Przyjmowanie witamin, doustnych leków antykoncepcyjnych nie jest przeciwwskazaniem do oddania krwi.


O czym musisz wiedzieć przed oddaniem krwi.

Twoja krew zostanie zbadana, aby stwierdzić, czy nie jesteś zakażony/a kiłą, HIV, wirusem żółtaczki zakaźnej B lub C. Jeśli test wypadnie dodatnio, nie zostanie przetoczona. Ponieważ od daty zakażenia np. wirusami żółtaczki, HIV do momentu wykrycia tych wirusów przez badania diagnostyczne może upłynąć okres nawet kilku miesięcy, dawca musi wypełnić kwestionariusz, w którym zadawane są także intymne pytania, które pozwalają określić, czy oddana krew będzie bezpieczna dla pacjenta. Pamiętaj o możliwości zarażenia drugiej osoby, mimo że badania diagnostyczne nie potwierdzają obecności czynników chorobotwórczych (tzw. okienko serologiczne) i nie oddawaj krwi, jeżeli przez ryzykowne kontakty lub zachowania naraziłeś/aś się na możliwość zarażenia.
Ryzyko stwarzają:

  • wcześniej lub aktualnie stosowane narkotyki w postaci zastrzyków.
  • kontakty seksualne z osobami stosującymi narkotyki w postaci zastrzyków.
  • kontakty seksualne z wieloma partnerkami/partnerami.
  • kontakty seksualne z partnerem/partnerką, których znasz od niedawna.
  • kontakty seksualne w celu zarobkowym.
  • kontakty seksualne z osobami, u których testy w kierunku AIDS, kiły lub żółtaczki zakaźnej B lub C wypadły dodatnio.
  • Nadużywanie alkoholu, stosowanie substancji psychoaktywnych.

Zdajemy sobie sprawę, że zadając te pytania wkraczamy w Twoją sferę prywatną. Jednak niewielkie ryzyko przeniesienia zakażenia drogą krwi można dalej zmniejszyć jedynie wtedy, gdy będąc dawcą dokładnie przemyślisz opisane tu sytuacje i skrupulatnie odpowiesz na postawione pytania. Twoje dane będą traktowane poufnie. Przy pozytywnych wynikach badań (wskazujących na infekcję) zostaniesz o tym poinformowany/a przez lekarza.


Co robić w dzień oddania krwi

Aby jak najlepiej się czuć podczas oddawania krwi i później zrób następujące rzeczy:

  • zjedz lekki posiłek przed oddaniem krwi
  • pij dużo soków owocowych i wody (przynajmniej litr płynów)
  • unikaj nadmiernego fizycznego wysiłku w dniu oddania krwi


Sposoby pobierania krwi

Pobieranie krwi metodą konwencjonalną tzn. krwi pełnej
Jednorazowo pobiera się 450ml krwi pełnej, która zawiera krwinki czerwone, krwinki płytkowe, krwinki białe i osocze. Krew pobiera się z pojedynczego wkłucia do żyły, do jednorazowych, jałowych pojemników z tworzywa sztucznego.Oddanie 450 ml krwi trwa ok. 5-10 minut. Przerwa pomiędzy kolejnymi pobraniami krwi pełnej nie może być krótsza niż 8 tygodni. W ciągu roku mężczyzna może oddać krew pełną 6 razy a kobieta 4 razy.
Pobieranie preparatów metodą aferezy
Zabiegi wykonuje się przy pomocy urządzeń zwanych separatorami, które umożliwiają pobieranie od dawcy tylko wybranych składników krwi. W ten sposób można pobierać:

  • osocze
  • płytki krwi
  • krwinki czerwone (erytrocyty)
  • krwinki białe (leukocyty)


Pobieranie osocza - plazmafereza

 

  • od jednego dawcy nie można pobrać w okresie roku więcej niż 25 litrów  
  • w okresie jednego tygodnia nie można pobrać od jednego dawcy więcej niż 1,5 litra osocza 
  • jednorazowo, bez uzupełniania objętości krążącej, od dawcy można pobrać metodą plazmaferezy nie więcej niż 650 ml osocza 
  • przerwa pomiędzy pobraniami osocza metodą plazmaferezy nie może być krótsza niż 2 tygodnie, chyba że lekarz wyrazi zgodę na skrócenie tej przerwy
  • pobranie osocza metodą plazmaferezy może być wykonane po przerwie wynoszącej co najmniej 30 dni od dnia pobrania krwi pełnej
  • waga ciała nie powinna być niższa niż 60 kg


Pobieranie płytek krwi - trombafereza

  • Jednorazowo pobiera się 300-400 ml płytek zawieszonych w osoczu. Stosuje się zestawy jednorazowego użytku. Zabieg trwa od 1 do 2 godzin. Przerwy pomiędzy zabiegami trombaferezy nie powinny być krótsze niż 4 tygodnie. Zabiegi trombaferezy mogą być wykonywane nie częściej niż 12 razy w roku


Pobieranie krwinek czerwonych - erytroafereza

  • Jednorazowo pobiera się 600 ml krwinek czerwonych. Stosuje się zestawy jednorazowego użytku. Zabieg trwa ok. 1,5 godziny. Krwinki czerwone można oddawać co 6 miesięcy.


Pobieranie krwinek białych - leukafereza

  • Jednorazowo pobiera się 200 ml krwinek białych. Stosuje się zestawy jednorazowego użytku. Zabieg trwa 2 godziny. Krwinki białe można oddawać tą metodą co 4 tygodnie, nie częściej niż 12 razy w roku.

 

  Następne oddanie krwi lub jej składnika Jak często można oddawać krew?
Krew po krwi po 8 tygodniach

Mężczyźni mogą oddawać krew nie częściej niż 6 razy w roku, a kobiety nie częściej niż 4 razy w roku.

 

Zabiegi trombaferezy mogą być wykonywane nie częsciej niż 12 razy w roku.

Płytki po płytkach po 4 tygodniach
Płytki po krwi pełnej po 4 tygodniach
Osocze po płytkach po 4 tygodniach
Płytki po osoczu po 2 tygodniach
Osocze po krwi po 30 dniach
Krew po osoczu po 2 tygodniach
Osocze po osoczu po 2 tygodniach
Krew po płytkach po 4 tygodniach


O RODZAJU ODDANEJ KRWI DECYDUJE LEKARZ KWALIFIKUJĄCY DAWCĘ W ZALEŻNOŚCI OD ZAPOTRZEBOWANIA NA DANY SKŁADNIK I WYNIKÓW BADAŃ KRWIODAWCY.


Pamiętaj również, że jeśli uważasz, że Twoja krew nie nadaje się do przetoczenia innemu człowiekowi, możesz to zgłosić w RCKiK.

Krew i jej znaczenie biologiczne


Krew jest płynną tkanką, której nie udało się niczym w pełni zastąpić
Krew składa się z komórek (krwinki czerwone, płytki krwi, krwinki białe) i części płynnej - osocza (plazma).


Krwinki czerwone

Ich wnętrze wypełnia hemoglobina, barwnik który nadaje krwinkom czerwony kolor i służy do przenoszenia tlenu. Krwinki czerwone stanowią ok. 40% objętości całej krwi. Osobami najbardziej potrzebującymi krwinek czerwonych są chorzy, którzy utracili swoją własną krew w wyniku wypadku albo zabiegu operacyjnego.


Płytki krwi

Płytki krwi są najmniejszymi komórkami krwi i odpowiadają za proces krzepnięcia. Płytki krwi przetacza się chorym z zaburzeniami krzepnięcia, pacjentom z białaczką i nowotworami, w trakcie i po chemioterapii.


Osocze

Osocze ma zabarwienie żółte, stanowi ok. 55% objętości krwi i zawiera wiele białek pełniących istotne funkcje w organizmie. Przetacza się je najczęściej chorym z dużą utratą krwi, z zaburzeniami krzepnięcia, po oparzeniach, urazach.


Oznaczenia grup krwi w układach AB0 i Rh

U każdej osoby na powierzchni krwinek czerwonych istnieją substancje grupowe, które decydują o przynależności do określonej grupy krwi. Można oznaczyć 4 podstawowe grupy krwi:

  • grupa O - brak substancji grupowej na krwinkach,
  • grupa A -istnieje substancja grupowa A,
  • grupa B - istnieje substancja grupowa B,
  • grupa AB - istnieje substancja grupowa A i B na krwinkach

Oprócz substancji grupowych na krwinkach czerwonych w surowicy krwi znajdują się naturalne przeciwciała skierowane przeciwko nieobecnej substancji grupowej np.

  • grupa O - przeciwciała anty-A i anty-B
  • grupa A - przeciwciała anty-B
  • grupa AB - nie posiada przeciwciał


Czynnik Rh

Na krwinkach czerwonych oprócz substancji grupowych ABO u 85% ludzi występuje czynnik D, który określa przynależność do grupy Rh dodatniej. U pozostałych 15% czynnik ten nie występuje i zalicza się ich do grupy Rh ujemnej.


  

Program polityki zdrowotnej "Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2015-2020" finansowany przez ministra zdrowia.